1396 آبان
سه شنبه
30

آیین‌نامه ساماندهی کودکان خیابانی

آیین‌نامه ساماندهی کودکان خیابانی

هیئت وزیران در جلسه مورخ 26/4/1384 بنا به پیشنهاد شماره 6146/100 مورخ 11/4/1384 وزارت رفاه و تأمین اجتماعی و به استناد ماده (1) و بند (الف) ماده (15) قانون ساختـار نظـام جامـع رفـاه و تـأمین اجتماعـی ـ مصـوب 1383 ـ و مـاده (97) قانون برنامه چهـارم تـوسعـه اقتصـادی، اجتمـاعی و فرهنگـی جمهـوری اسلامی ایـران ـ مصوب 1383 ـ آیین‌نامه ساماندهی کودکان خیابانی را به شرح زیر تصویب نمود:
آیین‌نامه ساماندهی کودکان خیابانی
فصل اول ـ کلیات
ماده1 ـ اصطلاحات زیر در آیین‌نامه در معانی مشروح مربوط به کار می‎روند:
1ـ کودک خیابانی : فرد کمتر از 18 سال تمام که به صورت محدود یا نامحدود در خیابان به سر می‌برد، اعم از کودکی که هنوز با خانواده خود تماس دارد و از سرپناه برخوردار است و یا کودکی که خیابان را خانه خود می‌داند و رابطه او با خانواده به حداقل رسیده و یا اساساً‌ چنین ارتباطی وجود ندارد.
2ـ ساماندهی : مجموعه فعالیتهایی که توسط نهادها، سازمانها و دستگاههای اجرایی دولتی و غیر دولتی تعریف شده در این آیین‌نامه، از شناسایی، جذب و پذیرش کودکان خیابانی آغاز و تا رسیدن وی به فرجام قابل اطمینان ادامه می‌یابد.
3ـ شناسایی : ارتباطی که توسط مددکار اجتماعی با کودک خیابانی شکل می‌گیرد و به تشخیص وضع موجود وی می‌انجامد.
4ـ جذب : ارتباط تقویت یافته مددکار اجتماعی با کودک خیابانی که جلب اعتماد و پذیرش ارتباط از سوی کودک خیابانی را به همراه دارد. این فعالیت با هدف آگاه نمودن کودک خیابانی از منابع و خدماتی که می‌تواند در اختیار او قرار گیرد انجام می‌پذیرد.
5 ـ اقامت: حضور کوتاه مدت، میان مدت و درازمدت کودک خیابانی در مراکز اقامت که شامل سه سطح زیر می‌شود:
الف ـ اقامت کوتاه مدت: حضور کودک خیابانی در مرکز اقامت حداکثر به مدت 21روز.
ب ـ اقامت میان مدت: حضور کودک خیابانی در مرکز اقامت بیشتر از 21 روز تا یک سال.
ج ـ اقامت دراز مدت : حضور کودک خیابانی بی‎سرپرست یا بدسرپرست در مراکز شبانه‌روزی تا پایان 18 سالگی مطابق با آیین‌نامه مراکز شبانه روزی سازمان بهزیستی کشور.
تبصره ـ در موارد استثنایی و درصورت ضرورت با نظر تیم تخصصی مدت اقامت موضوع بند « الف» حداکثر یک دوره قابل تمدید می‌باشد.
6 ـ مراکز کودکان خیابانی : مراکزی که در آنها خدمات تخصصی به کودکان خیابانی ارایه می‌شود. این مراکز در چهار سطح زیر می‌باشند:
الف ـ مراکز و پایگاههای سطح یک (سرپایی) : مراکز و پایگاههای ثابت و سیاری که بدون اقامت کودک نسبت به ارایه خدمات سرپایی به وی و خانواده‎اش اقدام می‎نمایند.
ب ـ مراکز سطح دو (اقامت کوتاه مدت) : مراکزی که امکان اقامت کودک را حداکثر تا 21 روز فراهم می‌کنند. (موضوع جزء « الف» بند (5) ماده (1) این آیین‌نامه)
ج ـ مراکز سطح سه (اقامت میان مدت) : مراکزی که امکان اقامت کودک را حداکثر تا یک سال مهیا می‌کند. (موضوع جزء « ب» بند (5) ماده (1) این آیین‌نامه)
د ـ مراکز سطح چهار (اقامت دراز مدت): مراکزی که امکان اقامت کودکان بی‌سرپرست یا بدسرپرست را تا پایان 18 سالگی تأمین می‌کند. (موضوع جزء « ج» بند (5) ماده (1) این آیین‌نامه)
7 ـ پذیرش : برقراری رابطه پایدار حرفه‎ای که زمینه را برای اجرای فرایند مشکل‎گشایی در سطوح مختلف فراهم می‌کند. پذیرش در سه سطح زیر انجام می‎پذیرد:
الف ـ پذیرش سطح یک : برقراری ارتباط فعال مددکار با کودک خیابانی برای فراهم نمودن حمایتهای لازم، بدون نگهداری کودک در مرکز اقامت. این نوع پذیرش در مرکز کودکان خیابانی سطح یک صورت می‎پذیرد.
ب ـ پذیرش سطح دو : اقامت کوتاه مدت کودک خیابانی در مرکز سطح دو برای دریافت خدمات تخصصی بیشتر.(پذیرش سطح (2) از طریق ارجاع از سطح (1) یا به طور مستقیم انجام می‌شود.)
ج ـ پذیرش سطح سه : اقامت میان مدت کودک خیابانی در مرکز سه برای دریافت خدمات تخصصی و حمایتهای بیشتر.(پذیرش سطح (3) از طریق ارجاع از سطوح (1) و (2) انجام می‌شود).
د ـ مراکز سطح چهار (اقامت بلند مدت): این مراکز مستقیماً و یا با اعطای مجوز رسمی سازمان بهزیستی کشور به اشخاص حقیقی و حقوقی تاسیس و اداره می‎شوند.تبصره ـ اقامت بلند مدت و میان مدت کودکان خیابانی که در مراکز سطح (3) و (4) انجام می‌گیرد می‌تواند به اشخاص حقیقی و حقوقی و سازمانها و مؤسسات غیر دولتی علاقمند و واجد صلاحیت واگذار شود. ضوابط و شاخصهای تشکیل (فضای فیزیکی، نیروی انسانی و غیره)، نحوه اداره و کنترل کیفیت این مراکز بر اساس آیین‌نامه ضوابط تاسیس و انحلال مراکز نگهداری کودکان خیابانی، موضوع بند (2) ماده (26) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت ـ مصوب 1380 ـ توسط سازمان بهزیستی کشور تهیه و ابلاغ خواهد شد.
8 ـ ترخیص: پایان اقدامات تیم تخصصی مراکز و دستیابی به اهداف تعیین شده که منجر به پاسخگویی به نیازهای کودک در کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت می‌گردد. بازگشت کودک به کانون خانواده اولویت اقدامات ترخیص مراکز خواهد بود.
9 ـ پیگیری: سلسله اقداماتی که به منظور پیشگیری از بروز مجدد مشکل برای کودک پس از ترخیص از طریق تماس با خانواده و بازدید از شرایط خانوادگی یا دعوت والدین یا خانواده نزدیک کودک یا سرپرستان وی جهت بررسی و مشاوره‎های مدد کاری انجام می‎پذیرد.
10ـ توانمندسازی : فرایندی است که طی آن مجموعه اقدامات و خدماتی با هدف تحقق زندگی عادی با حداقل وابستگی به منابع حمایتی و ارتقاء تواناییها و مهارتهای آموزشی، اجتماعی و حرفه آموزی به کودک و یا خانواده وی ارایه می‌شود.
11ـ تیم تخصصی: شامل گروهی از متخصصین و کارشناسان از جمله سرپرست مرکز، روانشناس، مددکار اجتماعی، روانپزشک، پزشک، پرستار، کارشناس حقوقی، مربی و غیره است که به صورت سیار یا ثابت به ارایه خدمات تخصصی به کودک خیابانی و خانواده وی می‎پردازند.
13ـ نهادهای حامی: کلیه نهادها و سازمانهایی که به استناد اساسنامه یا وظایف سازمانی، نسبت به ارایه تمام یا بخشی از خدمات موضوع این آیین‌نامه به کودکان خیابانی اقدام می‌نمایند.
فصل دوم ـ روند اجرایی
ماده2ـ سازمان بهزیستی کشور موظف است با همکاری و مشارکت شهرداری، انجمنهای خیریه، تشکلهای غیردولتی و نیروی انتظامی و با استفاده از مدد کاراجتماعی (در قالب تیم تخصصی سیار یا مستقر در مراکز که با همکاری شهرداریها سازماندهی خواهد شد)، نسبت به شناسایی، جذب، پذیرش و توانمندسازی کودکان خیابانی در کلیه مراکز استانها و در صورت صلاحدید کارگروه اجتماعی استان در شهرهای بالای دویست هزار نفر اقدام نماید.
تبصره1ـ نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران موظف است در مواردی که سلامت جسمانی و روانی کودک در معرض خطر جدی قرار می‌گیرد در امر جذب با سازمان بهزیستی کشور همکاری نماید.
ماده3ـ در هر مرحله مسئولیت پیگیریهای پس از ترخیص کودک به عهده مرکز ترخیص کننده است به جز مرکز سطح یک موضوع این آیین‌نامه و این امر تا رسیدن وی به فرجام قابل اطمینان ادامه می‎یابد.
ماده4ـ در صورت تحویل کودک خیابانی به خانواده، بهزیستی استانها و سایر نهادهای حامی موظفند در زمینه حمایت مادی و معنوی خانواده اقدامات لازم را به عمل آورند و هر شش ماه یکبار گزارش اقدامات خود را به سازمان بهزیستی کشور و کارگروه اجتماعی استان اعلام نمایند.
ماده5 ـ اداره کل بهزیستی استانها به منظور تأمین هماهنگی بین بخشی و استفاده از همکاری سایر سازمانها و ادارات کل ذی‎ربط موظفند مسایل مربوط به‌ساماندهی کودکان خیابانی را به طور مستمر در کارگروه اجتماعی استان مطـرح و نسبت به جلب همکاری و مشارکت سازمانها و نهادهای ذی ربط اقدام نمایند.
فصل سوم ـ وظایف سازمانها و نهادهای همکار در سازماندهی کودکان خیابانی
ماده6 ـ سازمانها و نهادهای همکار در فرایند ساماندهی کودکان خیابانی در زمینه‌های تعیین شده زیر همکاری خواهند نمود:
1ـ نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران:
الف ـ برقراری امنیت در کلیه مراحل اجرایی (امنیت مراکز و تیمهای سیار).
ب ـ اقدامات لازم برای اجرای تبصره (2) ماده (2) این آیین‌نامه.
ج ـ تعیین تکلیف کودکان خیابانی بزهکار.
2 ـ وزارت دادگستری :‌
الف ـ صدور مجوزها و احکام قضایی لازم در مراحل مختلف ساماندهی
ب ـ ارایه مشاوره حقوقی لازم جهت تسهیل ساماندهی کودکان خیابانی.
3 ـ شهرداری :
الف ـ تخصیص و تجهیز فضای فیزیکی مناسب جهت اجرای مراحل ساماندهی به‌استناد ماده (6) قانون شهرداریها.
ب ـ تأمین امکانات موردنیاز ساماندهی یا اجرای تصمیمات کارگروه اجتماعی استان
4 ـ وزارت کار و امور اجتماعی :
الف ـ ارایه تسهیلات اعتباری اشتغالزا به خانواده‎های جویای کار کودکان خیابانی و کودکان بالای پانزده سال (با اولویت).
ب ـ آموزش رایگان مهارتهای شغلی به خانواده کودکان خیابانی و کودکان بالای پانزده سال توسط سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای.
5 ـ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی :
الف ـ تأمین نیازهای بهداشتی و درمانی کودکان خیابانی و خانواده درجه اول آنان و تأمین پزشک و پرستار مورد نیاز مراکز ساماندهی کودکان خیابانی.
ب ـ ارایه خدمات بهداشت و درمان در مراکز سطح (2) و (3).
6 ـ سازمان بیمه خدمات درمانی :
ـ تأمین و صدور بیمه‌نامه خدمات درمانی برای کودک و خانواده درجه اول وی حسب اعلام بهزیستی استانها.
7 ـ سازمان تأمین اجتماعی:
ـ پوشش درمانی و خدمات مورد نیاز کودک و خانواده درجه اول وی در مراکز درمان و بیمارستانهای تابعه بدون دریافت وجه.
8 ـ سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران
الف ـ انجام اقدامات فرهنگی و تبلیغی لازم.
ب ـ تهیه برنامه‎ها و تیزرهای لازم برای آگاه سازی اقشار مختلف جامعه
ج ـ همکاری رسانه‎ای با سازمانهای مسئول در جهت انجام وظایف محوله به آنان.
9 ـ جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران:
ـ تأمین خدمات حمایتی و انسان دوستانه جهت کودک و خانواده وی در حد مقدور حسب درخواست بهزیستی استانها.
10 ـ وزارت آموزش و پرورش:
الف ـ هشدار و آگاه سازی اولیا دانش آموزان از طریق طرح مسئله توسط انجمنهای اولیا و مربیان.
ب - شناسایی و راهنمایی دانش آموزانی که در معرض آسیب هستند از طریق مشاور مدرسه با همکاری مددکاران سازمان بهزیستی.
ج ـ ‌ارایه آموزشهای لازم و آگاه‌سازی دانش آموزان توسط مربیان و معلمان در خصوص خطرات فرار از خانه و گروههای آسیب رسان و دامهای اجتماعی.
11 ـ کمیته امداد امام (ره):
ـ اعمال حمایتهای لازم از خانواده‌های تحت پوشش حمایتی که دارای کودکان خیابانی بوده‎اند.
فصل چهارم ـ هماهنگی و نظارتماده 7 ـ هماهنگیهای لازم و نظارت بر حُسن اجرای مفاد این آیین‌نامه در استانها توسط کارگروه اجتماعی استان اعمال خواهد شد.
تبصره ـ چنانچه کارگروه اجتماعی استان ضروری بداند، کارگروهی با ترکیب و وظایف مشابه در سطح شهرستان نیز قابل تشکیل خواهد بود.
ماده 8 ـ اداره کل بهزیستی استانها موظفند محورهای زیر را در کارگروه اجتماعی استان مطرح و نسبت به تحقق موارد زیر پیگیری نمایند:
1ـ بررسی فرایند و عملکرد هر یک از دستگاهها و نهادهای مجری در هر یک از مراحل اجرای طرح ساماندهی.
2ـ بررسی و رسیدگی به شکایات و تخلفات و بررسی گزارشهای ادارات بهزیستی یا کارگروه اجتماعی شهرستان.
3 ـ فراهم نمودن تمهیدات لازم برای تسهیل اجرای برنامه‌های عملیاتی ساماندهی کودکان خیابانی در سطح استان.
4 ـ ایجاد تعهد و حمایت سیاسی از اجرای برنامه‎های عملیاتی ساماندهی کودکان خیابانی در سطح استان.
5 ـ برقراری هماهنگی بین بخشی در سطح سازمانها و نهادهای اجرایی دولتی و غیردولتی در راستای تحقق اهداف برنامه.
6 ـ ارزیابی عملکرد و پایش مستمر شاخصهای تعیین شده در سطح استان.
7ـ تحلیل وضع موجود در استان بر اساس گزارشهای دریافت شده از شهرستانها.
8 ـ ترسیم وضعیت مطلوب استان بر اساس شاخصهای کشوری و داده‌های شهرستانها.
9ـ تهیه چارچوب آموزش، برقراری ارتباط و اطلاع رسانی عمومی و ایجاد هماهنگی در زمینه‌های زیر:
الف ـ برقراری ارتباط با انجمنهای خیریه و اطلاع رسانی در این زمینه.
ب ـ برقراری ارتباط با مسئولان سیاسی، اجتماعی و مذهبی استان و جلب حمایت آنان.
ج ـ آگاه سازی مردم از آرمانها و هدفهای برنامه با استفاده از وسایل ارتباط جمعی استان.
10 ـ جمع آوری و تحلیل مستندات و گزارشهای ادواری و موردی شهرستانها.
11 ـ ایجاد بستر لازم جهت توانمندسازی فرد و خانواده وی.
تبصره ـ در صورت تشخیص کارگروه اجتماعی استان، سایر سازمانها و نهادها علاوه بر سازمانها و نهادهای موضوع ماده (6) این آیین‌نامه با سازمان بهزیستی کشور در فرایند ساماندهی کودکان خیابانی همکاری خواهند نمود.
فصل پنجم ـ مقررات عمومی
ماده9ـ سازمان بهزیستی کشور موظف است با مشارکت و همکاری سازمانها و نهادهای ذی ربط نسبت به راه‌اندازی مراکز سطوح چهارگانه موضوع این آیین‌نامه در کلیه مراکز استانهایی که با مشکل کودکان خیابانی مواجه می‌باشند اقدام نماید.
ماده10 ـ سازمان بهزیستی کشور مجاز است از محل اعتبارات ساماندهی کودکان خیابانی نسبت به جذب نیروی متخصص مورد نیاز به صورت قراردادی با هماهنگی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور اقدام نمایند.
ماده11ـ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور موظف است اعتبارات مورد نیاز جهت اجرای این آیین‌نامه را تأمین و در اختیار وزارت رفاه وتأمین اجتماعی قرار دهد.
ماده12ـ وزارت رفاه و تأمین اجتماعی هماهنگی اجرای این آیین‌نامه را بر عهده دارد و این امر را توسط شورایی متشکل از دستگاه‌های ذی‌ربط در ماده (6) به انجام می‌رساند و هر شش ماه یک بار گزارش اقدامات انجام یافته را تحلیل و جمع‌بندی و به‌شورای عالی رفاه و تأمین اجتماعی ارایه خواهد نمود.
معاون اول رئیس‎جمهور ـ محمدرضا عارف
نظرسنجی
آیا مشاوره حقوقی تلفنی میتواند برآورده کننده نیازهای حقوقی شما باشد ؟